جراحی تعویض مفصل زانو یکی از پیشرفتهترین روشهای درمانی در ارتوپدی محسوب میشود که برای بیماران مبتلا به آرتروز شدید یا آسیبهای مفصلی انجام میشود. هدف اصلی این جراحی بازگرداندن عملکرد طبیعی مفصل، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. مطالعات متعدد نشان دادهاند که انتخاب صحیح پروتز، تکنیک جراحی مناسب و توانبخشی پس از عمل نقش تعیین کنندهای در موفقیت طولانی مدت این روش دارند. دراین مقاله به طور مفصل در مورد این موضوع صحبت میکنیم.
جراحی تعویض مفصل زانو برای چه کسانی مناسب است؟
جراحی تعویض مفصل زانو یا همان آرتروپلاستی با هدف تسکین درد شدید و بازیابی عملکرد مفصل زانویی که به دليل آرتروز یا آسیب شدید تخریب شده، انجام داده میشود از جمله مهمترین کاندیدای مناسب این عمل عبارتند از:
- افرادی که درد مزمن زانو دارند و این موضوع هم با فعالیتهای روزمره مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله و نشستن و برخاستن بدتر میشود.
- بیمارانی که به دلیل درد و ناتوانی زانو، کیفیت زندگیشان تحت تاثیر قرار گرفته و قادر به انجام فعالیتهای عادی نیستند.
- افرادی که سیتیاسکن یا امآرآی آنها نشاندهنده تخریب شدید غضروف مفصلی آن هم در یک یا چند قسمت از مفصل زانو است.
- کسانی که درمانهای غیرجراحی مانند استراحت، استفاده از عصا، داروها، تزریق و فیزیوتراپی نتوانسته درد و ناتوانی آنها را بهبود بخشند.
- افرادی که از سلامت عمومی برخوردار هستند چرا که ریسک بیهوشی و جراحی برای آنها قابل قبول است.
- کسانی که انتظارات واقعبینانهای از نتایج جراحی و دوره نقاهت دارند.
برای دریافت نوبت از دکتر فرشید راعی بهترین جراح تعویض مفصل زانو در تهران با شماره مطب تماس بگیرید.
آمادگیهای لازم قبل از عمل تعویض مفصل زانو
آمادگیهای قبل از عمل تعویض مفصل زانو برای اطمینان از نتیجه موفقیتآمیز جراحی و تسهیل دوره بهبودی بسیار حیاتی هستند. این آمادگیها هم شامل جنبههای پزشکی و هم جنبههای عملی و خانگی است که از مهمترین آنها به شرح زیر است:
- انجام معاینات کامل پزشکی، آزمایش خون، ادرار، نوار قلب و در صورت لزوم تصویربرداری قفسه سینه برای اطمینان از آمادگی کامل بدن
- قطع یا حتی تنظیم دوز داروهای رقیقکننده خون، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی چرا که بروی روند جراحی تاثیر میگذارد.
- سیگار کشیدن روند بهبودی را کند کرده و خطر عوارض بعد از عمل را افزایش میدهد پس بهتر است حداقل چند هفته قبل از جراحی سیگار خود را ترک کنید.
- ایجاد تغییرات لازم در محیط خانه برای تسهیل رفت و آمد پس از جراحی، مانند تهیه وسایل کمکی، جابجایی مبلمان، و اطمینان از دسترسی آسان به حمام و توالت
- هماهنگی با یکی از اعضای خانواده یا دوستان برای کمک در کارهای روزمره در دوره نقاهت اولیه
- انجام ورزشهای تقویتی برای تقویت عضلات اطراف زانو و کمک به بهبود دامنه حرکتی
- صحبت با پزشک و درک کامل روند جراحی به کاهش اضطراب و افزایش اعتماد به نفس کمک میکند.
- رعایت دقیق دستورالعمل پزشک در خصوص عدم خوردن و آشامیدن از چند ساعت قبل از عمل
مراحل جراحی تعویض مفصل زانو
برای انجام جراحی تعویض مفصل زانو یکسری مراحل وجود دارد که باید با دقت و ترتیب انجام داده شود تا عمل با ایمنی بالا و موفقیت بیشتری انجام شود. از مهمترین این مراحل عبارتند از:
آماده کردن بیمار
در ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی یا منطقهای قرار میگیرد تا در طول عمل هیچ دردی احساس نکند، تیم پزشکی همچنین پوست و ناحیه اطراف زانو را ضد عفونی و آماده عمل میکند. علاوه بر این، علائم حیاتی بیمار به دقت مانیتور میشود تا ایمنی کامل در طول جراحی حفظ شود و ریسک هرگونه عارضه به حداقل برسد. این مرحله همچنین به ایجاد آرامش ذهنی برای بیمار کمک میکند و استرس پیش از عمل کاهش مییابد.
ایجاد برش
جراح با ایجاد برش مناسب روی جلوی زانو، مفصل را نمایان میکند و با دقت استخوان و بافت آسیب دیده را برای جایگزینی آماده میکند. در این مرحله مراقبت از رباطها و عضلات اطراف اهمیت زیادی دارد تا عملکرد طبیعی زانو پس از عمل حفظ شود همچنین این کار به جراح امکان میدهد تا پروتز را با دقت بیشتری نصب کند و نتایج بهتری برای بیمار حاصل شود.
برداشتن بخشهای آسیب دیده
استخوان و غضروفهای فرسوده از سطح مفصل برداشته میشوند تا فضایی مناسب برای نصب پروتز ایجاد شود. این کار به کاهش درد مزمن و بازگرداندن حرکت طبیعی مفصل کمک میکند و زمینهای برای دوام طولانی پروتز فراهم میآورد همچنین برداشتن دقیق بافت آسیب دیده از ایجاد فشار و ساییدگی غیر طبیعی در مفصل جدید جلوگیری میکند.
نصب پروتز مصنوعی
پروتز ساخته شده از فلز و پلاستیک با دوام بالا در جای خود قرار داده میشود، جراح مطمئن میشود که پروتز با شکل و اندازه زانو هماهنگ باشد تا حرکت و پایداری طبیعی مفصل حفظ شود علاوه بر آن نصب دقیق پروتز باعث توزیع یکنواخت فشار روی مفصل میشود و از آسیب به بافتهای اطراف جلوگیری میکند.
بررسی حرکت و تثبیت پروتز
پس از نصب پروتز، جراح حرکت زانو را بررسی کرده و مطمئن میشود مفصل جدید به درستی عمل میکند، تثبیت کامل پروتز با پیچ یا سیم مخصوص انجام میشود تا دوام و پایداری آن تضمین شود همچنین این مرحله کمک میکند تا احتمال شل شدن یا جابجایی پروتز در آینده کاهش یابد توجه داشته باشید که بررسی دقیق حرکت مفصل باعث میشود بیمار پس از عمل احساس راحتی و ثبات بیشتری داشته باشد.
پانسمان محل جراحی
در نهایت برش جراحی با بخیه یا منگنه بسته شده و محل عمل پانسمان میشود این مرحله به جلوگیری از عفونت و تسریع روند بهبودی کمک میکند توجه داشته باشید که پانسمان از ایجاد تورم و خونریزی جلوگیری میکند همچنین بستن صحیح برش باعث کاهش جای زخم و بهبود زیبایی ناحیه عمل میشود.
در ویدیو زیر جراحی تعویض مفصل زانو و مراحل انجام آن را مشاهده کنید:
مراحل تعویض مفصل زانو
نقاهت بعد از تعویض مفصل زانو چقدراست؟
نقاهت بعد از تعویض مفصل زانو یک دوره تدریجی است که بسته به وضعیت جسمانی بیمار، نوع جراحی و میزان رعایت توصیههای پزشکی، میتواند از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. در هفتههای اولیه، تمرکز اصلی بر کنترل درد، کاهش تورم و شروع حرکات اولیه زانو با کمک فیزیوتراپی است؛ در این مرحله، بیمار از وسایل کمکی مانند واکر یا عصا استفاده میکند.
توجه داشته باشید که دوره نقاهت ۳ تا ۶ ماه طول میکشد و مهمترین هدف عمل هم بازیابی قدرت عضلانی، بهبود دامنه حرکتی و بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره و سبک زندگی عادی است. توجه داشته باشید که بسیاری از بیماران پس از چند ماه قادر به راه رفتن بدون کمک و انجام فعالیتهای سبک ورزشی هستند، اما بازگشت کامل به فعالیتهای سنگین تا یکسال زمان میبرد.
بیشتر بخوانید: فیزیوتراپی بعد از عمل تعویض مفصل زانو
سوالات متداول جراحی تعویض مفصل زانو
جراحی معمولا با بیهوشی عمومی یا منطقهای انجام میشود. انتخاب نوع بیهوشی بر اساس سلامت عمومی بیمار و توصیه تیم پزشکی انجام میگیرد.
در صورت انجام توسط جراح ماهر، ریسک عوارض جدی بسیار کم است. عفونت، خونریزی و لق شدن پروتز از عوارض نادر هستند که با رعایت مراقبتها و تکنیک صحیح جراحی کاهش مییابند.
در طول عمل بیمار تحت بیهوشی است و دردی احساس نمیکند. پس از جراحی نیز با داروهای ضد درد، یخ و روشهای توانبخشی، درد کنترل میشود و معمولا ظرف چند هفته کاهش قابل توجهی پیدا میکند.
در نهایت…
توجه داشته باشید که کاهش درد و افزایش استقلال بیمار باعث ارتقای اعتماد به نفس و رضایت از زندگی میشود. پزشک ماهر با مشاوره صحیح و آماده سازی بیمار قبل و بعد از عمل، میتواند استرس و اضطراب ناشی از جراحی را کاهش دهد و تجربهای مطمئن و مثبت برای بیمار فراهم کند. علاوه بر این، حمایت و راهنمایی دقیق پزشک به بیمار کمک میکند تا روند توانبخشی را بهتر دنبال کند و نتایج عمل به صورت پایدار و طولانی مدت حفظ شود.